گروه  فارسی پایه ی دهم منطقه حمیل

سؤالات امتحان درس علوم و فنون ادبی(1) پایه دهم رشته : ادبیات و علوم انسانی

 1-تفاوت ادبیات و زبان در چیست؟

الف-شیوۀ بیان                    ب-هدف                     ج-شیوۀ تگارش               د- پیام

2-در سطح موسیقیایی از قلمرو ادبی، متن از دید آرایه­هایی مثل تضاد و ایهام، بازخوانی می­گردد.

الف- درست                                          ب- نادرست

3- آثاری که به زبان پهلوی تألیف شده، بیشتر آثار........................... است.

4-در بیت

« مرده بًدم زنده شدم، گریه بًدم خنده شدم              دولت عشق آمد و من، دولت پاینده شدم» ازمولوی از عواملی برای تأثیرگذاری استفاده کرده، دو مورد آن را بنویسید.

5-دلایل گرایش نویسندگان به فارسی نویسی در سدۀ پنجم و ششم چه بود؟

6-نوع قافیه ها را در بیت

« سال ها دل طلب جام جم از ما می کرد          وآنچه خود داشت ز بیگانه تمنا می کرد» را بنویسید.

7-فصاحت و بلاغت در کدام یک از ابیات زیر رعایت نشده­است؟ توضیح دهید.

همی تا کند پیشه، عادت همی کن                            جهان مر جفا را تو مر صابری را

موسی و عیسی کجا بًد آفتاب                              کشت موجودات را می­داد آب

8-دو ویژگی نثر دورۀ سامانی را بنویسید.

9-با توجه به بیت «

منم دیده به دیدار دوست کردم باز                  چه شکر گویمت ، ای کارساز بنده نواز»

الف- واژه های  قافیه را بنویسید .                         

  ب- حروف مشترک قافیه را مشخص کنید

10-واژهای زیر را با حذف همزه به خط عروضی بنویسید.

 الف-شیرافکن   ( ................. )                                 ب – سرآمد ( ................. )

11- در ابيات زير ، آرايه هاي « موازنه » و « ترصيع » را بيابيد. دليل خود را بنویسید.

الف) اي منوّر به تو نجومِ جمال                                اي مقرّر به تو رسومِ كمال

ب) شاكر نعمت به هر مقام كه بوديم                      داعي دولت به هر طريق كه هستيم

12-در هر يك از ابيات زير ، بين كدام كلمات ، «‌ جناس » به كار رفته است ؟ نوع هر جناس را مشخّص كنيد.

  الف) « برادر كه در بند خويش است نه برادر ، نه خويش است.»

 ب) كار دلم به جان رسد ، كارد به استخوان رسد            ناله كنم بگويدم : دم مزن و بيان مكن

13-در جدول زیر هریک از ویزگی­های گروه « الف» مربوط به کدام یک ازسبک­های شعری گروه« ب» است؟

14-با توجه به حکایت زیر از گلستان سعدی جدول را کامل کنید.

دو شاهزاده در مصر بودند ، یکی علم اندوخت و دیگری مال اندوخت . عاقبته الامر آن یکی علّامه عصر گشت و این یکی سلطان مصر شد . پس آن توانگر با چشم حقارت در فقیه نظر کرد و گفت: من به سلطنت رسیدم و تو همچنان در مسکنت بماندی گفت: ای برادر، شکر نعمت حضرت باری تعالی بر من واجب است ..

من آن مورم که در پایَم بمالند                      نه زنبورم که از دستم بنالند

کجا خود شکر این نعمت گزارم              که زور مردم آزاری ندارم ؟

15-با توجّه به متن برگزیدۀ از چهار مقاله«چنین آورده اند که نصر بن احمد که واسطۀ عقد آن آل سامان بود و اوج دولت آن خاندان ایام ملک او بود،واسباب تمتّع و عدل ترفّع در غایت ساختگی بود ، خزاین آراسته ولشکر جرّار و بندگان فرمانبردار.» سه ویژگی این نثر را بنویسید.

16-با توجّه به ابیات زیر از فرخی سیستانی برای ویژگی ادبی و فکری هر کدام دو مورد ذکر کنید.

بخنديد و باغ شد پدرام                    اي خوشا اين جهان بدين هنگام

چون بنا گوش نيکوان شد باغ                      از گل سيب و از گل بادام

همچو لوح زمردين گشته ست                   دشت همچون صحيفه ز رخام

گل سوري به دست باد بهار                     سوي باده همي دهد پيغام

17-با توجّه به حکایت زیر جدول را کامل کنید.

ابلهی دید اشتری به چرا                 گفت نقشت همه کژست چرا

گفت اشتر که اندرین پیکار                  عیب نقاش می‌کنی هش‌دار

در کژی‌ام مکن به نقش نگاه                تو زمن راه راست رفتن خواه

نقشم از مصلحت چنان آمد                  از کژی راستی کمان امد

تو فضول از میانه بیرون بر                    گوش خر در خور است با سرِ خر

هست شایسته گرچت آمد خشم                طاق ابرو برای جفتی چشم

هرچه او کرده عیب او مکنید             با بد و نیک جز نکو مکنید

 طراح: امامی